حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

68

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

[ 3 ] . ميدان يحيىء بن عمران بن عبد اللّه أشعرى « 1 » بكميدان « 2 » ، به نزديك قصرى كه مشرفست بر آن ، و معروفست بذان ميدان . [ 4 ] . ميدان مالك « 3 » بن سعد بن أحوص أشعرى بخازران ، بنزديك جوسقى كه اليوم معروفست به بندار « 4 » الشّطرنجى . [ 5 ] . ميدان حسن بن سعد بن أحوص أشعرى بقزدان « 5 » .

--> ( 1 ) . يحيى بن عمران بن عبد اللّه اشعرى از شخصيتهاى بانفوذ قم ، كه به نظر مىآيد در دستگاه خلافت داراى اعتبار و نفوذ بود ، بنا به روايت تاريخ قم در ( فصل اول از باب پنجم ) بنا به درخواست يحيى از معتصم عباسى - هنگام فتح شهر عموريه در شام - عربهاى قم اجازه يافتند شمشير بر گردن خود حمايل كنند ، كارى كه پيش از آن ممنوع بوده است . ( 2 ) . كميدان نام بخشى از قم كهن كه امروزه در محدوده قبرستان وادى السلام تا ميدان نو و زمينهاى پيرامون آن مىباشد . ( 3 ) . در نسخهء اصل : ملك . ( 4 ) . ضبط اين نام در رجال علّامه حلى اين گونه آمده است : بضم الباء و اسكان النون ، و بعده دال غير معجمة . ( 5 ) . ضبط اين نام در رجال علّامه حلى « قزّدان » است ، و أنوار المشعشعين : ج 3 / ص 358 اين ضبط را تاييد كرده است ، ولى استاد دكتر على اشرف صادقى در ( نشريه ميراث شهاب ، شماره : 29 / ص 60 ) مىگويد : نگارنده مزرعه‌اى را به نام « قزّدان » در قم نمىشناسد ، اما مزرعه‌اى به نام « غزوان » وجود دارد كه از نهر شهرستان مشروب مىشود ، و در شرق شهر قرار دارد . و اهالى قم آن را « قزون » تلفظ مىكنند . از « غزوان » در تاريخ قم هفت بار نام برده شده ، و تنها دو بار براى آن نسخه بدلى به شكل « قزوان » آمده است ، اما در قديمترين نسخه تاريخ قم كه به خط پسر مترجم است اين نام در تمام موارد به شكل « قزوان » و يك بار در ورق 95 رو با ضبط « قزدان » آمده است . و در « خلاصة البلدان » نيز املاى « قزدان » ديده مىشود . آقاى دكتر مدرسى طباطبايى در تربت پاكان ج 2 / ص 12 ، 494 آن را « قزوان » آورده ، و ظاهرا دليل ايشان نسخه بدلهاى « تاريخ قم » و نام كنونى مزرعه غزدان بوده است . نگارنده نيز تصور مىكند كه قزدان « تاريخ قم » مصحّف قزوان بوده ، و آن همان غزوان كنونى است .